TELMAN ƏLİYEV

AMEA-nın həqiqi üzvü, texnika elmləri doktoru, professor

Doğum tarixi: 2 may 1935
Doğum yeri: AR Goranboy rayonu
Elmi dərəcəsi Texnika elmləri doktoru
Elmi rütbəsi: Professor, akademik
Elmi əsərlərin ümumi sayı: 584
Xaricdə çıxmış elmi əsərlərin sayı: 382
Patentlərin sayı: 109
Kadr hazırlığı: 37 f.d. və 12 e.d.
İş yeri: AMEA-nın İdarəetmə
Sistemləri İnstitutu
Vəzifəsi: Direktor
Xidməti tel.: (+994 12) 5390151
Faks: (+994 12) 5392826
E-poçt: director@isi.az

• Əliyev Telman Abbas oğlu 2 may 1935-ci ildə Azərbaycanın Goranboy rayonunda zəhmətkeş ailəsində anadan olmuşdur.
• 1943–1950-ci illərdə Azərbaycanın Goranboy rayonunun Dəliməmmədli qəsəbəsinin natamam orta məktəbində, 1950-1953-cü illərdə isə Əzizbəyov adına kənd orta məktəbində təhsil almışdır.
• 1953-cü ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutuna qəbul olunub və 1958-ci ildə həmin institutu bitirib. İnstitutu bitirdikdən sonra təyinat ilə Hesablama mərkəzinə (hazırda İdarəetmə Sistemləri İnstitutu) göndərilib və orada 1962-ci ilə kimi texnik, mühəndis, baş mühəndis vəzifələrində çalışıb.
• 1962-ci ildə aspiranturaya daxil olmuşdur.
• T.A. Əliyev 1958-1960-cı illərdə yaradılmış, Azərbaycanda informatikanın inkişafında həlledici rol oynayan "Elektron hesablama maşınları" laboratoriyasının əsas təşkilatçısı və 1976-cı ilə qədər rəhbəri olmuşdur. O, Sovet İttifaqının informatika və hesablama texnikası cəmiyyətinin İdarə heyətinin üzvü , informatika, hesablama texnikası və kibernetika üzrə Ekspert Şurasının üzvü olmuşdur.
O, kibernetika, informatika və fizikanın kəsişməsində aparılmış bir sıra fundamental işlərin müəllifidir. Bunlardan aşağıdakıları qeyd etmək olar:
─ küylü siqnalların robast korrelyasiya və spektral analiz nəzəriyyəsi və texnologiyası;
─ diaqnostik informasiya daşıyıcısı kimi küyləin analizi nəzəriyyəsi və texnologiyası;
─ küy texnologiyasının tətbiqi ilə identifikasiyanın, tanınmanın və diaqnostikanın adekvatlığının yaxşılaşdırılması nəzəriyyəsi və texnologiyası;
─qəzaların başlanması və inkişafı dinamikasının nəzarəti üçün korrelyasiya və spektral Noise texnologiyalar yaradılmışdır;
─ seysmik proseslərin başlanmasının gizli dövrünün monitorinqi üçün robast seysmoakustik stansiyalar şəbəkəsi yaradılmışdır;
─ dəniz platformalarında, qazma qurğularında, kompressor stansiyalarında, neftçıxarma qurğularında, elektrik stansiyalarında, nəqliyyatda, inşaat obyektlərində, seysmik proseslərdə, habelə, tibb sahəsində qəzaların baş verməsi və inkişaf dinamikasının nəzarəti üçün intellektual Noise sistemlər təklif edilmişdir.
Bu nəzəriyyə Nyu-Yorkda Kluwer və Londonda Şpringer nəşriyyatları tərəfindən çap edilmiş monoqrafiyalarda öz əksini tapmış, qərb universitetlərinə dərslik kimi tövsiyə edilmiş və kitab mağazalarında, eləcədə www.springer.com rəsmi web-saytında satışa buraxılmışdır. Rəhbərliyi və bilavasitə iştirakı ilə yaradılmış sistem H.Əliyev ad. Neftqayırma zavodunda, Şirvan OİL şirkətində, Balaxanı neftqazçıxarma idarəsində tətbiq edilmişdir.
• T.A. Əliyev, 1966-cı ildə, Bauman adına Moskva Dövlət Texniki Universitetinin kafedra müdiri, professor V.V. Solodovnikovun rəhbərliyi ilə namizədlik dissertasiyasını, 1977-ci ildə isə "Texniki kibernetika və informasiya nəzəriyyəsi" ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1983-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 2001-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir.
• 1982-ci ildə Kibernetika İnstitutunun direktorunun elmi işlər üzrə müavini təyin edilib.
• 1983-cü ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 2001-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilib.
• 1984-cü ildən bu günə kimi Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində ictimai əsaslarla kafedra müdiri işləyir.
• 1985-ci ildə isə professor adını alıb.
• 1988-ci ildən bu günə kimi Kibernetika (İdarəetmə Sistemləri) İnstitutunun direktoru vəzifəsində işləyir.
• 1991-ci ildə Keldış adına medal ilə təltif olunub.
• 1993-1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının ekspert şurasının sədri olmuşdur.
• 1994-ci ildən UNESCO-nun informatika üzrə ekspertləri sırasına daxil edilmişdir.
• 1997-ci ildə Beynəlxalq Kembric tərcümeyi-hal mərkəzi tərəfindən "Qızıl medal” ilə təltif olunmuşdur.
• 1997-2001-ci illərdə AMEA-nın FRTE Bölməsinin akademik-katibi olmuşdur.
• 2004-cü ildə Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət” ordeni ilə təltif olunub.
• 2008-2015-ci illərdə Ali Attestasiya Komissiyasının Rəyəsət heyətinin üzvü olmuşdur.
• 2009-cu ildə "Əməkdar elm xadimi” adına layiq görülmüşdür.
• 2013-cü ildə Bibiheybət neft-qazçıxarma idarəsinin 35 obyektində dərinlik neftçıxarma avadanlıqlarının məsafədən diaqnostikasını və idarə edilməsini təmin edən, rentabelliyi 2 dəfəyə qədər artırmağa imkan verən yeni nəsil "robast noise monitorinq sistemi”-nin eksperimental variantı tətbiq edilmişdir.
• 2013-cü ildən Rusiyada (Moskva ş.) nəşr olunan "Мехатроника, автоматизацтя, управление» jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür.
• 2015-ci ildə N.Tusi adına mükafata layiq görülmüşdür.
• 2015-ci ildən İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən D 01.121 dissertasiya şurasının sədri olub.
• 2018-ci ildə akademik Azad Mirzəcanzadə adına beynəlxalq gümüş medalı ilə təltif olunmuşdur.
• 2019-cu ildən İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən ED 1.20 Dissertasiya şurasının 1203.01- “Kompüter elmləri” ixtisası üzrə üzvüdür.
• T. Əliyev tərəfindən bir çoxu WoS indeksli jurnallarda olmaqla 584 elmi əsər, həmçinin, Springer nəşriyyatında 3 monoqrafiya -2003-cü, 2007-ci və 2019-cu ildə sonuncu "Noise control of the Beginning and Development Dynamics of Accidents" adlı 201 səhifəlik monoqrafiya dərc edilmişdir.
• Ümumilikdə 27 monoqrafiyanın müəllifidir.
• O, həmçinin, 109 patentin müəllifidir, onlardan 30-u Avrasiya patentidir. Onun elmi rəhbərliyi altında 37 elmlər namizədi və 12 elmlər doktoru hazırlanmışdır.
• Ailəlidir: 1 qızı və 1 oğlu var.